bilginin evrimi yapay zeka ve eğitim

yaşantıya verilen anlam hipotezdir önce

ya da hayatta kalmaya dair

herhangi bir adım

sınanır

doğrudur ya da yanlıştır

ama artık gündelik bilgidir

sonra açıklanamayan şeyler olur

güce dair

yağmur güneş dinazor fırtına deprem

ölüm sonra sevilenlere dair

sen bilirsin sen söyle baba dede

veya en bilmişimiz (yaşlımız) denmiş

en sonra

bilmişler hep bilmek istemişler

ardından hep o bilir onlar bilir olmuş

koşulsuz inanılmış onlara

ata bilgisinin zamanı başlamış

sonra gerçek ata ölünce,

diğer ata efendiye dönüşmüş

bol zamanları olmuş efendinin

zira tarif etmekmiş artık tek işi

nasıl yaşanması gerektiğini

dikenli tellerle çevirmiş bütün arazileri

efendi bilgisi en doğrusu olmuş nice sonra

İskender geldiğinde Sinop açıklarına

gölge etme başka ihsan istemez senden

diyecek kadar epey idare edilmiş efendiyle

hatta bir ara kendisini mistikleştirmiş efendi

sonra kendisine dair olanları

insanlar anladıkça foyalarını

çok vakti olan efendiler

filozofa dönüşmüş heyhat

felsefi bilgi devri başlamış meğer

çok sonra anlaşılınca eşitsizlik olduğu

ki kendilerinden olan biri anladığında idam da etmişlerdi

birden mi bilinmez

mistikliğini mistikleştirmiş

göğe fırlatmış en büyük filozof

tanrı böyle istedi demeye başlamış havariler

inanılmış yürekten onlara

heyhat filozoflar dönüşmüş din adamına

dini bilgi hüküm sürmüş epey bir zaman

dayanılamamış isyanlar keşifler icatlar

daha kimbilir nelerden sonra

anlaşılmış gerçek

kesilmiş, biçilmiş doğranmış ölmemiş

uçmuş koşmuş buharlaşmış derken

bilimin bilgisi başlamış sonra

insanız denmiş sana ne oluyor

demeye kalmadan

meclisi kuruvermiş birileri

herkese bir isim

kendilerine bir isim

sonra vatan millet şekillenmiş

en büyük vatansever tabi ki

ata efendi filozof din adamı

ve en sonra adı başka iş yaptıranı

bilimin bilgisi elinde olmadan

aracı oluvermiş bütün bunların

uçak olmuş

Hiroşima ve Nagazaki de patlamış

oysa farklıymış niyeti

ancak bencil, cahil ve tembel

ama her toplumda mutlaka UYANIK

nasıl kullandıysa

atanın efendinin filozofun dinin bilgisini

şimdi de bilimin bilgisini kullanmaktaymış

ama yine de direnenler olmuş

ve var hala bir yerlerde

hele ortaya çıkınca sosyal bilimler

tökezlemeye başlamış kullanıcılar

doğacaklar doğumlar ve doğmuşlar sarmalında

farklı isimlendirmeleri olsa da

yeni şeyler var şimdilerde

bilimin yapay zekâ icadı

emeklemede belki

ancak ayağa kalkınca

bilimsel bilginin hatasını azaltmak adına

yapay zekâ bilgisi hüküm sürecek

kim bilir kaç zaman

sonrası ne olur bilmek güç

ama artık bir asisi olmayacağı da belli

kullanıcıların

şairin dediği gibi belki de

Çok alametler belirdi vakit tamamdır

Haram helal oldu, helal haramdır

Ya ölü yıldızlara götüreceğiz hayatı

Ya da dünyamıza inecek ölüm!

çözüm için önce dünyayı

her canlıya yaşanılabilir kılmak

niyetinde olmak gerek

sonra doğacak yıldızlara götürmek hayatı

bunun için

yapılan ya da yapılacak her işin yapanı

bildiklerini yapay zekâya aktaracak

ve artık işleri onlar yapacak

düşünün bir

ne geniş zamanlarımız olacak

düğüm aktarmada gözüken

işte yeniden aynı yerdeyiz

mesele eğitim o zaman

her çocuk yapay zekâya

bir iş nasıl yaptırılırı öğrenecek

kendi bağlamında en basitinden başlayacak belki

ama önce onu üretecek

sonra hep yeniden üretecek

nasıl bir yapay zekâ yapayım ki

bu iş en nitelikli haliyle üretilsin diyecek

bu arada başka yapay zekâlar da

ve tabi ardındakiler

hep aşinası olacak

öğrenmezse ne olacak

gündelik bilgisiyle yaşamaya çalışanlar

atalaşan-efendileşen-filozoflaşan-bilimselleşen

yapay zekâlar ile

yapay zekâyı yönetenler arasındaki

ilişkiler yumağında

şairin söylediğinin ikinci kısmında yitikleşecek

evet yeni nesil öğretmenlerin eseri olacak

ama onlara gelinceye kadar

ve devamında yapılanlar

bir o kadar önemini koruyacak

yani gelecek hepimizin eseri olacak

anneler babalar ve herkes biliniz ki

biz yapay zekâların

ya da onların arkasındaki kişilerin

oyuncağı değil

yapay zekâlar ve ardındakiler daha yaşanılabilir bir hayatın

kolaylaştırıcıları ve oyuncakları olmalı

işte o zaman

elbirliği ile böyle bir eğitim anlayışından yeşerecek

yeni nesil geleceği güzel kılacak.

inanın her şey çok ama çok güzel olacak

erdal toprakçı

29 Nisan 2019

İzmir